Lupus ban đỏ: Tổng hợp triệu chứng, cách điều trị

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là một bệnh lý mạn tính gây ảnh hưởng nhiều cơ quan. Nguyên nhân gây bệnh là do bất thường chức năng hệ miễn dịch. Vậy bệnh gồm những triệu chứng gì? Có bao nhiêu biện pháp điều trị?

Bệnh Lupus là gì?

Lupus là một trong những bệnh lý liên quan đến rối loạn miễn dịch, từ đó gây nhiều triệu chứng ở các cơ quan như da, xương khớp, và đặc biệt là thận. Hiện nay, nhiều kháng thể đã được phát hiện trong máu người bệnh (đặc biệt là ANA), từ đó giúp việc phát hiện và điều trị trở nên tốt hơn.

Nguyên nhân

Vẫn còn nhiều tranh cãi về việc xánh định tác nhân chính gây bệnh Lupus. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố thuận lợi chủ yếu như:

  • Di truyền: Nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn ở người có cha, mẹ hoặc anh em sinh đôi cùng trứng mắc bệnh.
  • Tia cực tím (UV) sẽ làm tăng tổn thương da, thúc đẩy bệnh.
  • Virus, thuốc và độc chất.
  • Nội tiết: Nồng độ estrogen cao ở nữ giới trẻ tuổi sẽ dễ gây biểu hiện bệnh.

Triệu chứng

biến dạng khớp
Biến dạng khớp ở người bị Lupus ban đỏ

Lupus ban đỏ là một bệnh gây rối loạn hệ thống gây tổn thương đa cơ quan. Vì vậy, người bệnh sẽ có các biểu hiện chung như:

  • Yếu mệt (75%).
  • Sốt từng đợt (50%).
  • Nhiễm khuẩn da.

1. Cơ xương khớp:

Đau khớp, viêm khớp thường gặp trong 90% các trường hợp bệnh. Khớp ngón tay, bàn tay, cổ tay, gối rất hay bị viêm, gây sưng đau. Các khớp này cũng thường bị cứng vào buổi sáng nhưng chỉ kéo dài trong ít phút.

Biến dạng khớp thường gặp khi bệnh SLE tiến triển kéo dài. Nguyên nhân gây biến dạng là do tổn thương tổ chức cạnh khớp (Jaccoud’s arthropathy).

Viêm bao hoạt dịch, tràn dịch khớp cũng thường gặp ở người bệnh Lupus. Dịch khớp viêm có màu vàng nhẹ, protein thấp, ít bạch cầu.

Hoại tử xương thường xảy ra nhiều nhất ở chỏm xương đùi ở cả 2 bên. Lúc này, Biểu hiện thường gặp nhất sẽ là đau khớp háng.

2. Tổn thương thận:

Viêm thận Lupus chiếm 30% tổng các trường hợp bệnh. Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu để đánh giá và tiên lượng diễn tiến. Trong đợt bộc phát, người bệnh sẽ có hội chứng thận hư, hội chứng cầu thận cấp hoặc suy thận.

3. Rối loạn huyết học:

Khoảng 70% bệnh nhân sẽ có xét nghiệm máu bất thường. Trong đó, thường gặp nhất là giảm 3 dòng tế bào máu:

  • Hồng cầu giảm do thiếu máu tán huyết, có xét nghiệm Coombs dương tính (+).
  • Bạch cầu giảm do giảm dòng tế bào lympho (< 4500/mm3).
  • Giảm tiểu cầu.

Ngoài ra, người bệnh cũng hay bị xuất huyết hoặc có huyết khối tĩnh mạch, động mạch.

4. Da niêm:

ban dạng đĩa
Ban dạng đĩa ở da

Tổn thương da đặc trưng nhất của bệnh Lupus là hồng ban cánh bướm (butterfly rash) ở mặt. Đây là 1 mảng sang thương màu hồng khu trú ở hai gò má và trên sống mũi bệnh nhân.

Bên cạnh đó, nổi ban dạng đĩa trên da cũng khá thường gặp, xuất hiện ở 25% các trường hợp. Hiếm gặp hơn nữa là các ban dạng sẩn và tình trạng nhạy cảm với ánh sáng mặt trời.

5. Thần kinh:

Hầu hết bệnh nhân đều có biểu hiện thần kinh từ nhẹ đến nặng như:

  • Nhức đầu.
  • Giảm trí nhớ.
  • Trầm cảm, lo âu.
  • Rối loạn nhận thức.
  • Co giật, bệnh ở não.

6. Tim mạch:

Khoảng 50% các trường hợp sẽ có tràn dịch màng ngoài tim trên siêu âm. Tuy nhiên, chỉ 20% số bệnh nhân có biểu hiện triệu chứng.

Tăng huyết áp cũng là rối loạn tim mạch thường gặp, đặc biệt nếu có bệnh thận mạn đi kèm. Đây là 1 yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh mạch vành nặng hơn.

Nhồi máu cơ tim hay xảy ra ở những người đang điều trị xơ vữa động mạch bằng corticoid.

7. Phổi:

  • Tràn dịch màng phổi: 30%.
  • Viêm phổi cấp do Lupus: Thường không có đàm mủ, X quang thâm nhiễm một bên phổi.
  • Viêm mạch máu phổi: Biểu hiện là ho ra máu, gây tăng áp động mạch phổi.

8. Tiêu hoá:

Người bệnh thường sẽ buồn nôn, nôn ói, đau bụng nhưng không tìm thấy nguyên nhân. Những trường hợp nặng có thể bị nhồi máu, thủng ruột, xuất huyết tiêu hoá.

Điều trị

Điều trị chung:

Các biện pháp điều trị chung được áp dụng cho tất cả bệnh nhân Lupus ở mọi giai đoạn. Mục tiêu là giúp ngăn ngừa tiến triển nặng và tránh được các biến chứng. Điều trị bao gồm:

  • Tránh ánh sáng mặt trời: Mặt trời và các nguồn tia cực tím (đèn huỳnh quang, đèn halogen) có thể gây ung thư da. Bệnh nhân cần sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF > 55 khi ra ngoài trời.
  • Dầu cá: Giúp giảm tiến triển bệnh, cải thiện tuần hoàn mạch máu.
  • Tập thể dục vừa sức: Người mắc Lupus nếu không vận động sẽ dễ dẫn đến teo cơ và xương, giảm sự dẻo dai và gây ra hội chứng mệt mạn tính.
  • Kháng sinh: Nên tránh các nhóm sulfonamide, minocycline.
  • Bổ sung vitamin D: Do không thể tiếp xúc với mặt trời, việc bổ sung vitamin D là rất cần thiết. Nhu cầu trung bình là 1000 mg/ngày.

Điều trị thuốc:

Thuốc hydroxychloroquine được sử dụng cho mọi trường hợp mắc Lupus ban đỏ hệ thống và không có chống chỉ định. Người bệnh ở giai đoạn đầu sẽ được chỉ định thêm giảm đau nhóm NSAIDs (Meloxicam, paracetamol).

Ở trường hợp nặng hơn, bệnh nhân sẽ được điều trị bằng corticoids. Nếu vẫn không hiệu quả hoặc có biến chứng thận, Mycophenolate là lựa chọn thay thế.

Kết luận:

Việc điều trị đối với bệnh Lupus khá phức tạp và cần được đánh giá bởi bác sĩ. Vì vậy, những thuốc điều trị trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Người bệnh tốt nhất nên được khám và điều trị tại các cơ sở y tế. Hi vọng qua bài viết này, bạn sẽ hiểu và có cái nhìn tổng quan hơn về căn bệnh này.

Chia sẻ bài viết: